ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΠΛΕΝΟΥΜΕ ΦΡΟΥΤΑ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΑ

Το πλύσιμο των φρούτων και των λαχανικών είναι ένα απαραίτητο βήμα πριν την κατανάλωση, καθώς συμβάλλει σημαντικά στην απομάκρυνση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, βακτηρίων, ιών και άλλων μικροβιακών παραγόντων που μπορεί να βρίσκονται στην επιφάνειά τους. Επιπλέον, απομακρύνονται και σωματίδια χώματος, σκόνης ή άλλων ρυπαντών που μπορεί να έχουν προσκολληθεί κατά την καλλιέργεια, τη μεταφορά ή την αποθήκευση. Ακόμα και τα βιολογικά προϊόντα χρειάζονται καλό πλύσιμο, καθώς μπορεί να φέρουν φυσικούς ρύπους ή μικροοργανισμούς από το περιβάλλον. Η σωστή υγιεινή στην προετοιμασία των τροφίμων είναι κρίσιμη για την προστασία της υγείας μας και τη μείωση του κινδύνου τροφικών λοιμώξεων.

ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ

Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν βασικά στοιχεία μιας υγιεινής διατροφής, παρέχοντας απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και φυτοχημικά που συμβάλλουν στην πρόληψη χρόνιων ασθενειών. Ωστόσο, οι σύγχρονες γεωργικές πρακτικές συχνά περιλαμβάνουν τη χρήση φυτοφαρμάκων, για την αύξηση της παραγωγής και την προστασία των καλλιεργειών. Αυτές οι χημικές ουσίες, αν και αποτελεσματικές στην καταπολέμηση παρασίτων και ζιζανίων, έχουν εγείρει ανησυχίες σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία.​ Η πρόσφατη μελέτη του Gerken et al. (2024) εξετάζει τις επιπτώσεις της έκθεσης σε συνδυασμούς φυτοφαρμάκων – όπως αυτοί χρησιμοποιούνται συνήθως στις καλλιέργειες – και διαπιστώνει ότι αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Το ερευνητικό έργο βασίστηκε σε δεδομένα από γεωργικές περιοχές των ΗΠΑ και αναλύει πρότυπα χρήσης φυτοφαρμάκων. Οι συγγραφείς τονίζουν ότι ο κίνδυνος δεν οφείλεται μόνο σε μεμονωμένες ουσίες αλλά κυρίως στις συνέργειες μεταξύ τους. Η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη για αναθεώρηση των πολιτικών ασφάλειας τροφίμων και ενισχυμένη προστασία των καταναλωτών.

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Ποιες είναι οι μέθοδοι και χημικές ουσίες που μπορεί να έχουν επιβλαβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία;​

1. Φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα: Χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση παρασίτων και ζιζανίων, αλλά η έκθεση σε ορισμένες δραστικές ουσίες έχει συνδεθεί με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.   

2. Απαγορευμένες ή τοξικές ουσίες: Παρά τις απαγορεύσεις, έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις χρήσης επικίνδυνων χημικών ουσιών σε καλλιέργειες. 

3. Ρύπανση του εδάφους: Η χρήση χημικών ουσιών μπορεί να οδηγήσει σε ρύπανση του εδάφους, με συνέπεια τη συσσώρευση τοξικών ουσιών στα τρόφιμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει βλάβες στους οργανισμούς και διαταραχές στα οικοσυστήματα, επηρεάζοντας τελικά την ανθρώπινη υγεία μέσω της τροφικής αλυσίδας. 

ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΑ

Ορισμένα από τα φυτοφάρμακα και τα ζιζανιοκτόνα έχουν συνδεθεί με σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία. Παρατίθενται μερικά παρακάτω μαζί με τους κινδύνους που ενέχουν:

1. Γλυφοσάτη
Η γλυφοσάτη, είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα ζιζανιοκτόνα, έχει χαρακτηριστεί ως πιθανώς καρκινογόνος ουσία, εγείροντας ανησυχίες για την ασφάλειά της. Το ζιζανιοκτόνο γλυφοσάτη, γνωστό εμπορικά ως Roundup, είναι από τα πλέον χρησιμοποιούμενα παγκοσμίως.Η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) το έχει χαρακτηρίσει ως «πιθανώς καρκινογόνο», ενώ μελέτες έχουν συνδέσει τη χρήση του με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης λεμφώματος μη-Hodgkin. ​

2. Μαλαθείο (Malathion)
Το εντομοκτόνο μαλαθείο έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου. Μελέτη του Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ έδειξε ότι άτομα με υψηλή έκθεση σε μαλαθείο είχαν 25% υψηλότερο κίνδυνο νεφρικής δυσλειτουργίας. 

3. Imazethapyr
Η χρήση του ζιζανιοκτόνου imazethapyr έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου και του πνεύμονα. ​

4. Μετολαχλώρ (Metolachlor)
Το ζιζανιοκτόνο μετολαχλώρ έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο γενικών μορφών καρκίνου, καθώς και συγκεκριμένα με καρκίνο του παχέος εντέρου και του παγκρέατος. ​

5. Ατραζίνη (Atrazine)
Η ατραζίνη, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο ζιζανιοκτόνο, έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για διάφορες μορφές καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του παχέος εντέρου. ​

6. Dicamba
Η χρήση του ζιζανιοκτόνου dicamba έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και του παγκρέατος. ​

7. Το χλωρπυριφός, είναι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο εντομοκτόνο, έχει συνδεθεί με νευροτοξικές επιδράσεις, ιδιαίτερα στα παιδιά, και έχει απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω των κινδύνων αυτών.

8. Το διχλωροπροπένιο, ένα τοξικό ζιζανιοκτόνο, έχει βρεθεί σε ορισμένες καλλιέργειες, προκαλώντας ανησυχίες για την ασφάλεια των καταναλωτών. ​

ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟΞΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ

Στη γεωργία, η χρήση ορισμένων φυτοφαρμάκων έχει απαγορευτεί λόγω της υψηλής τοξικότητάς τους και των σοβαρών επιπτώσεων που προκαλούν στην ανθρώπινη υγεία. Για παράδειγμα, ουσίες όπως το DDT και το παραθείο έχουν απαγορευτεί σε πολλές χώρες, καθώς έχουν συνδεθεί με νευροτοξικές επιδράσεις, ενδοκρινικές διαταραχές και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Επιπλέον, η έκθεση σε οργανοφωσφορικά εντομοκτόνα, όπως το χλωρπυριφός, έχει συσχετιστεί με αναπτυξιακές διαταραχές στα παιδιά και νευρολογικές βλάβες στους ενήλικες. Η συνεχής χρήση τέτοιων τοξικών ουσιών όχι μόνο επιβαρύνει την ανθρώπινη υγεία αλλά και το περιβάλλον, καθιστώντας αναγκαία την προώθηση ασφαλέστερων εναλλακτικών λύσεων στη γεωργική πρακτική.​

ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ

Η ρύπανση του εδάφους προκύπτει κυρίως από τη χρήση χημικών ουσιών στη γεωργία, οι οποίες εφαρμόζονται με σκοπό:

1. Την προστασία των καλλιεργειών
   • Φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα: Χρησιμοποιούνται για την εξόντωση παρασίτων, ζιζανίων και ασθενειών. Ωστόσο, πολλά από αυτά παραμένουν στο έδαφος και εισχωρούν στα υπόγεια ύδατα.
   • Εντομοκτόνα και παρασιτοκτόνα: Προστατεύουν από έντομα, αλλά συχνά είναι τοξικά και για ωφέλιμους μικροοργανισμούς.
2. Την αύξηση της παραγωγής
   • Χημικά λιπάσματα: Περιέχουν αζωτούχες και φωσφορικές ενώσεις που αυξάνουν την απόδοση, αλλά η υπερβολική χρήση τους οδηγεί σε συσσώρευση βαρέων μετάλλων και απορροή στο νερό.
   • Ορμόνες ανάπτυξης: Χρησιμοποιούνται για επιτάχυνση της ωρίμανσης, αλλά μπορούν να επηρεάσουν την ισορροπία του εδάφους.
3. Τη συντήρηση των προϊόντων
   • Μετασυλλεκτικά χημικά: Ορισμένες ουσίες εφαρμόζονται για να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής των προϊόντων, αλλά αφήνουν κατάλοιπα που διεισδύουν στο έδαφος.

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ

Οι συνέπειες αυτών των πρακτικών περιλαμβάνουν τη μείωση της γονιμότητας του εδάφους, τη συσσώρευση τοξικών ουσιών στα φυτά, τη μόλυνση των υπόγειων υδάτων και την επιβάρυνση της ανθρώπινης υγείας μέσω της διατροφικής αλυσίδας. Η ανεξέλεγκτη χρήση αυτών των ουσιών δημιουργεί σοβαρά περιβαλλοντικά και υγειονομικά ζητήματα, καθιστώντας απαραίτητη τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες γεωργικές πρακτικές.

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΕ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “Environmental Health Perspectives” εξέτασε τη σχέση μεταξύ έκθεσης σε οργανοφωσφορικά φυτοφάρμακα και νευροαναπτυξιακές διαταραχές στα παιδιά,καταδεικνύοντας αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων συμπεριφοράς και γνωστικής λειτουργίας.​

Επιπλέον, έρευνα που παρουσιάστηκε στο “International Journal of Cancer” συνέδεσε την επαγγελματική έκθεση σε ζιζανιοκτόνα με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης λεμφώματος μη-Hodgkin στους γεωργούς.​

Τέλος, μια μελέτη στο “Environmental Research” ανέλυσε την παρουσία υπολειμμάτων παρασιτοκτόνων σε φρούτα και λαχανικά, διαπιστώνοντας ότι η χρόνια διατροφική έκθεση σε αυτά τα υπολείμματα μπορεί να σχετίζεται με ενδοκρινικές διαταραχές και άλλες χρόνιες παθήσεις.​

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΙ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΑ

Επιπλέον, η γενική έκθεση σε φυτοφάρμακα έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «Journal of the American Heart Association» έδειξε ότι άτομα με υψηλή έκθεση σε φυτοφάρμακα είχαν 45% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιακών προβλημάτων. ​

Όλα τα ιδιαίτερα επιβλαβή φυτοφάρμακα συνδέονται με υψηλές πιθανότητες εκδήλωσης καρκίνων αλλά και νόσησης από καρδιαγγειακά. Συνολικά, υπογραμμίζεται η ανάγκη για προσεκτική διαχείριση και χρήση των αγροχημικών, καθώς και για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία.​

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων στην ανθρώπινη υγεία εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες, όπως η διάρκεια και η ένταση της έκθεσης, καθώς και η ατομική ευαισθησία. Η συνεχής έρευνα και η ενημέρωση είναι απαραίτητες για την ασφαλή χρήση αυτών των ουσιών.​

DIRTY DOZEN ΚΑΙ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟ EFSA(ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ)

ΟΙ ΛΙΣΤΕΣ ΜΕ ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΜΟΛΥΣΜΕΝΑ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η πιο αξιόπιστη πηγή για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα είναι η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Κάθε χρόνο, η EFSA δημοσιεύει αναλυτικές εκθέσεις που βασίζονται σε ελέγχους τροφίμων εντός της ΕΕ, παρέχοντας λεπτομερή στοιχεία για την παρουσία φυτοφαρμάκων σε φρούτα, λαχανικά και άλλα προϊόντα. Οι καταναλωτές που διαμένουν στην Ευρώπη θα πρέπει να βασίζονται σε αυτά τα δεδομένα και όχι αποκλειστικά στη λίστα Dirty Dozen, η οποία εκδίδεται από την Environmental Working Group (EWG) στις ΗΠΑ και βασίζεται σε διαφορετικά πρότυπα και ελεγκτικές διαδικασίες.

ΠΟΥ ΝΑ ΑΝΑΤΡΕΞΟΥΜΕ ΤΕΛΙΚΑ;

Ωστόσο, όταν καταναλώνουμε τρόφιμα που προέρχονται εκτός ΕΕ, τότε η λίστα Dirty Dozen μπορεί να είναι χρήσιμη, καθώς παρέχει μια γενική εικόνα των πιο επιβαρυμένων φρούτων και λαχανικών παγκοσμίως. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα επίπεδα και οι τύποι φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται σε τρίτες χώρες μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από τα επιτρεπτά όρια της ΕΕ, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο κατανάλωσης υπολειμμάτων δυνητικά επιβλαβών ουσιών.

ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ΙΔΑΝΙΚΑ ΤΟΠΙΚΑ Η΄ευρωπαϊκά

Γενικά, είναι προτιμότερο να αποφεύγουμε την κατανάλωση τροφίμων από χώρες εκτός ΕΕ, καθώς:

• Σε πολλές περιπτώσεις, τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται δεν υπόκεινται στις αυστηρές ρυθμίσεις της Ευρώπης.
• Υπάρχουν περιπτώσεις χρήσης ουσιών που είναι απαγορευμένες στην ΕΕ λόγω της τοξικότητάς τους.
• Οι έλεγχοι ποιότητας και η συχνότητα των δειγματοληπτικών ελέγχων ενδέχεται να είναι λιγότερο αυστηροί σε τρίτες χώρες.
• Η μεταφορά και αποθήκευση των τροφίμων μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη έκθεση σε χημικές ουσίες για τη συντήρησή τους.

Επομένως, οι καταναλωτές στην Ευρώπη καλό είναι να επιλέγουν τοπικά και ευρωπαϊκά προϊόντα, καθώς υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους και κανονισμούς.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) για το 2022, αναλύθηκαν συνολικά 110.829 δείγματα τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Από αυτά, το 96,3% βρέθηκαν εντός των νόμιμων ορίων υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων. 

ΕΚΘΕΣΗ EFSA 2022 (ΠΙΟ ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΜΕΧΡΙ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΕΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ)

EFSA​

Στο πλαίσιο του συντονισμένου προγράμματος ελέγχου της ΕΕ (EU MACP), αναλύθηκαν 11.727 δείγματα, εκ των οποίων το 98,4% ήταν εντός των νομίμων ορίων. 

EFSA​ Το EU MACP εστιάζει σε 12 βασικά προϊόντα:​

• Μήλα​
• Φράουλες​
• Ροδάκινα (συμπεριλαμβανομένων νεκταρινιών και παρόμοιων υβριδίων)​
• Κρασί (κόκκινο ή λευκό)​
• Μαρούλια​
• Κάππαρη​
• Ντομάτες​EFSA
• Σπανάκι​
• Κριθάρι​
• Βρώμη​
• Γάλα αγελάδας​
• Λίπος χοίρου​

Για αυτά τα προϊόντα, το 51,4% των δειγμάτων δεν παρουσίασαν ανιχνεύσιμα επίπεδα υπολειμμάτων, ενώ το 47% περιείχε υπολείμματα κάτω ή ίσα με τα επιτρεπόμενα όρια. Μόλις το 1,6% των δειγμάτων παρουσίασαν υπολείμματα που υπερέβαιναν τα επιτρεπόμενα όρια. ​

Η EFSA πραγματοποίησε επίσης εκτιμήσεις για τον διατροφικό κίνδυνο, τόσο οξεία όσο και χρόνια, από την έκθεση σε υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο συνολικός κίνδυνος για την υγεία των Ευρωπαίων καταναλωτών είναι χαμηλός. ​

Σχετικά με την Ελλάδα, η έκθεση αναφέρει ότι η χώρα υπέβαλε δεδομένα για την ανάλυση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, συμβάλλοντας στη συνολική αξιολόγηση της ΕΕ. Ωστόσο, δεν παρέχονται συγκεκριμένα αποτελέσματα ανά χώρα στην περίληψη της έκθεσης. 

DIRTY DOZEN 2024

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ dirty dozen?

Η “Dirty Dozen” (Βρώμικη Δώδεκαδα) είναι μια λίστα που δημοσιεύεται κάθε χρόνο από την Environmental Working Group (EWG), μια μη κερδοσκοπική οργάνωση στις ΗΠΑ, η οποία καταγράφει τα 12 πιο μολυσμένα φρούτα και λαχανικά από φυτοφάρμακα και άλλα χημικά κατά τη διάρκεια της παραγωγής τους. Αυτά τα προϊόντα είναι περιέχουν υψηλότερα επίπεδα υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και άλλων τοξικών ουσιών, γεγονός που μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στην ανθρώπινη υγεία.

Η λίστα της “Dirty Dozen” προκύπτει από τις αναλύσεις χιλιάδων δειγμάτων που ελήφθησαν από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA), τα οποία ελέγχουν τα επίπεδα φυτοφαρμάκων σε τροφές που καταναλώνονται στις ΗΠΑ. Η EWG χρησιμοποιεί αυτά τα δεδομένα για να εντοπίσει τα προϊόντα που περιέχουν υψηλότερα επίπεδα τοξικών υπολειμμάτων.

H ΛΙΣΤΑ DIRTY DOZEN

Τα πιο κοινά προϊόντα που περιλαμβάνονται στη “Dirty Dozen” είναι φρούτα και λαχανικά με λεπτό δέρμα ή εξωτερική επιφάνεια που απορροφά περισσότερα φυτοφάρμακα, όπως φράουλες, μήλα, σπανάκι, σταφύλια και ντομάτες. Η EWG προτείνει στους καταναλωτές να επιλέγουν βιολογικά προϊόντα για αυτά τα τρόφιμα, καθώς είναι λιγότερο πιθανό να περιέχουν συνθετικά φυτοφάρμακα και χημικές ουσίες.

Η λίστα της “Dirty Dozen” έχει προκαλέσει σημαντική συζήτηση σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων και την ανάγκη για καλύτερη ρύθμιση των φυτοφαρμάκων στη γεωργία. Ωστόσο, οι απόψεις για τη συγκεκριμένη λίστα διαφέρουν, καθώς άλλοι ισχυρίζονται ότι οι ποσότητες φυτοφαρμάκων που εντοπίζονται στις τροφές είναι πολύ μικρές για να προκαλέσουν άμεσο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.

Η λίστα Dirty Dozen για το 2024, που δημοσιεύθηκε από την Environmental Working Group (EWG), περιλαμβάνει τα εξής 12 φρούτα και λαχανικά με τα υψηλότερα επίπεδα υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων:​

1. Φράουλες​
2. Σπανάκι​
3. Λαχανίδα (kale), λαχανίδα collard και μουστάρδα​
4. Σταφύλια​
5. Ροδάκινα​
6. Αχλάδια​
7. Νεκταρίνια​
8. Μήλα​
9. Γλυκές και καυτερές πιπεριές​
10. Κεράσια​
11. Μύρτιλα (blueberries)​
12. Φασολάκια​

Σύμφωνα με την EWG, σχεδόν το 75% των μη βιολογικών φρέσκων προϊόντων που πωλούνται στις ΗΠΑ περιέχουν υπολείμματα δυνητικά επιβλαβών φυτοφαρμάκων. Ειδικά για τα προϊόντα της λίστας Dirty Dozen, το 95% των δειγμάτων περιείχαν υπολείμματα φυτοφαρμάκων. ​

TI MΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΟΥΝ ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ ΓΕΩΠΟΝΟΙ:

Πιο “Ψεκασμένα” Φρούτα και Λαχανικά
Ορισμένα φρούτα και λαχανικά είναι πιο επιρρεπή στη χρήση φυτοφαρμάκων λόγω των συνθηκών καλλιέργειας και των παρασίτων που προσβάλλουν τις καλλιέργειες τους. Σύμφωνα με την ετήσια λίστα “Dirty Dozen” του Environmental Working Group (EWG), τα πιο “ψεκασμένα” φρούτα και λαχανικά περιλαμβάνουν:
• Μήλα: Τα μήλα κατατάσσονται στην κορυφή της λίστας λόγω της χρήσης πολλών φυτοφαρμάκων κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας τους, καθώς και του μεγάλου αριθμού παρασίτων που τους προσβάλλουν.
• Φράουλες: Οι φράουλες, λόγω της ευαισθησίας τους στις ασθένειες και τα έντομα, είναι επίσης σε υψηλές θέσεις στη λίστα των φρούτων με υψηλή συγκέντρωση φυτοφαρμάκων.
• Σταφύλια: Τα σταφύλια και τα προϊόντα τους (π.χ. κρασί) είναι συχνά υψηλής έκθεσης σε φυτοφάρμακα, ιδιαίτερα λόγω της εκτεταμένης χρήσης τους στην αμπελοκαλλιέργεια.
• Ντομάτες: Οι ντομάτες έχουν υψηλή συγκέντρωση φυτοφαρμάκων, κυρίως λόγω των μυκήτων και των εντόμων που τα προσβάλλουν.
• Πατάτες: Τα φυτοφάρμακα χρησιμοποιούνται συχνά για την προστασία των πατατών από ασθένειες όπως η φυλλοξήρα και τα εδάφια παράσιτα.
• Σπανάκι: Το σπανάκι είναι επίσης γνωστό για την υψηλή συγκέντρωση φυτοφαρμάκων, κυρίως λόγω της ευαισθησίας του σε παράσιτα. 

Φρούτα και Λαχανικά με Υψηλή Διείσδυση Φυτοφαρμάκων
Ορισμένα φρούτα και λαχανικά είναι πιο ευάλωτα στη διείσδυση φυτοφαρμάκων λόγω της σωματικής τους δομής, της επιφάνειας ή της φύσης της καλλιέργειας τους. Αυτά περιλαμβάνουν:
1. Μήλα
• Φυτοφάρμακα: Chlorpyrifos, Diphenylamine, Pesticide residues.
• Τα φυτοφάρμακα όπως το chlorpyrifos και το diphenylamine μπορούν να διεισδύσουν στο μήλο και να φτάσουν στη σάρκα του φρούτου. Παρά το πλύσιμο και την αποφλοίωση, μερικά φυτοφάρμακα παραμένουν στο εσωτερικό.
2. Φράουλες
• Φυτοφάρμακα: Mancozeb, Glyphosate.
• Η επιφανειακή εφαρμογή των φυτοφαρμάκων και η υφή της φράουλας (ελαστική και πορώδης) επιτρέπουν στους χημικούς παράγοντες να εισχωρήσουν στον ιστό του φρούτου. Κάποια φυτοφάρμακα είναι δύσκολο να απομακρυνθούν εντελώς.
3. Ντομάτες
• Φυτοφάρμακα: Carbofuran, Chlorothalonil.
• Η ντομάτα, λόγω της δομής της, μπορεί να απορροφήσει φυτοφάρμακα που εφαρμόζονται στη επιφάνεια και κάποια από αυτά να περάσουν στη σάρκα.
4. Σταφύλια
• Φυτοφάρμακα: Methomyl, Endosulfan, Chlorpyrifos.
• Τα σταφύλια, λόγω της υφής τους και της τάσης να συσσωρεύουν χημικές ουσίες στην επιφάνειά τους, μπορούν να ενσωματώνουν φυτοφάρμακα μέσα στους ιστούς του φρούτου, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας τους.
5. Πατάτες
• Φυτοφάρμακα: Aldicarb, Carbofuran, Chlorpyrifos.
• Επειδή οι πατάτες αναπτύσσονται υπόγεια, οι χημικές ουσίες που εφαρμόζονται στο έδαφος μπορούν να απορροφηθούν και να περάσουν στην ίδια την πατάτα. Τα φυτοφάρμακα αυτά μπορεί να φτάσουν και στην καρδιά της πατάτας, αν δεν υπάρχει σωστή διαχείριση.
6. Σπανάκι
• Φυτοφάρμακα: Pyrethroids, Methomyl.
• Το σπανάκι είναι ευαίσθητο σε μύκητες και έντομα, και η φύση των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται για την προστασία του επιτρέπει τη διείσδυσή τους στην επιδερμίδα και τη σάρκα του φυτού.
7. Καρότα
• Φυτοφάρμακα: Imidacloprid, Chlorpyrifos (μόνο όταν εφαρμόζονται μέσω του εδάφους).
• Αν και τα καρότα είναι υπόγεια λαχανικά, μπορούν να απορροφήσουν φυτοφάρμακα μέσω του εδάφους και να τα μεταφέρουν στο εσωτερικό τους.
8. Αχλάδια
• Φυτοφάρμακα: Chlorpyrifos, Imidacloprid.
• Τα αχλάδια, όπως και τα μήλα, έχουν την τάση να απορροφούν φυτοφάρμακα στην επιδερμίδα και να τα μεταφέρουν στη σάρκα τους. 

Φρούτα και Λαχανικά με Μικρότερη Διείσδυση Φυτοφαρμάκων
Από την άλλη πλευρά, ορισμένα φρούτα και λαχανικά είναι λιγότερο ευάλωτα στη διείσδυση φυτοφαρμάκων λόγω της προστατευτικής τους επιδερμίδας ή της δομής τους:
1. Αβοκάντο
• Εξαιτίας της παχιάς φλούδας, τα φυτοφάρμακα δεν εισχωρούν στο εσωτερικό του αβοκάντο και παραμένουν κυρίως στην επιφάνειά του.
2. Μπανάνα
• Η παχιά φλούδα της μπανάνας προσφέρει αποτελεσματική προστασία, μειώνοντας την πιθανότητα διείσδυσης φυτοφαρμάκων στον εσωτερικό καρπό.
3. Ανανάς
• Ο ανανάς έχει σκληρή εξωτερική φλούδα που εμποδίζει τη διείσδυση φυτοφαρμάκων στο εσωτερικό του φρούτου.
4. Πορτοκάλια
• Επίσης, λόγω της παχιάς φλούδας, τα πορτοκάλια είναι λιγότερο επιρρεπή στη διείσδυση φυτοφαρμάκων, αν και η εξωτερική επιφάνεια μπορεί να περιέχει μικρές ποσότητες.
Στρατηγικές για Μείωση Εκθεσης
Η εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων έχει οδηγήσει σε νέες στρατηγικές για τη μείωση της εκθέσεως του πληθυσμού σε χημικά. Μερικές από αυτές περιλαμβάνουν:
• Βιολογική καλλιέργεια: Η χρήση βιολογικών προϊόντων, τα οποία δεν περιλαμβάνουν χημικά φυτοφάρμακα, έχει αναδειχθεί ως μια λύση για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων από τη χρήση χημικών.
• Πλύσιμο και αποφλοίωση: Η απομάκρυνση της φλούδας και το καλό πλύσιμο των φρούτων και λαχανικών μπορεί να μειώσει την ποσότητα των φυτοφαρμάκων στην επιφάνεια. Ωστόσο, δεν εξασφαλίζει πλήρη απομάκρυνση των χημικών που έχουν διεισδύσει στο εσωτερικό τους. 

Αν και πολλά φρούτα και λαχανικά απορροφούν φυτοφάρμακα στη σάρκα τους, η χρήση βιολογικών προϊόντων ή το ενδελεχές πλύσιμο και αποφλοίωση των φρούτων και λαχανικών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο. Για φρούτα με παχιά φλούδα, όπως τα αβοκάντο και οι μπανάνες, τα φυτοφάρμακα περιορίζονται κυρίως στην επιφάνεια.
Για περισσότερη ασφάλεια, η κατανάλωση βιολογικών προϊόντων και η προτίμηση για φρούτα και λαχανικά που απορροφούν λιγότερα φυτοφάρμακα είναι μια καλή στρατηγική για τη μείωση των κινδύνων. 

Βιβλιογραφία ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ*
• Bajwa, R., et al. (2015). “Residue of carbofuran in potatoes and tomatoes and its degradation under different storage conditions.” Environmental Toxicology and Chemistry.
• Kantor, A., et al. (2020). “Residue analysis of mancozeb and glyphosate in strawberries.” Journal of Agricultural and Food Chemistry.
• Nielsen, S., et al. (2017). “Transport and degradation of diphenylamine in apples.” Food Chemistry. 

• Environmental Working Group (EWG) – Dirty Dozen List.
• Bajwa, R., et al. (2015). “Residue of carbofuran in potatoes and tomatoes and its degradation under different storage conditions.” Environmental Toxicology and Chemistry.
• Kantor, A., et al. (2020). “Residue analysis of mancozeb and glyphosate in strawberries.” Journal of Agricultural and Food Chemistry.

Η παραπάνω παράγραφος* συντάχθηκε από την Ανδρουλάκη Έλενα , Γεωπόνο-Γεωργοοικονομολόγο, η οποία ειδικεύεται στην Αγροτική-Επιχειρηματικότητα.

Θα την βρείτε στα social media Instagram @agri_business_stories .

ΜΕΘΟΔΟΙ ΜΕΙΩΣΗΣ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΑΠΟΥΝΙ ΔΕΝ ΚΑΘΑΡΙΖΕΙ ΤΑ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Βασιζόμενοι στην έρευνα του άρθρου “Effectiveness of Different Washing Strategies on Pesticide Residue Removal: The First Comparative Study on Leafy Vegetables”, το σαπούνι, παρόλο που χρησιμοποιείται συχνά για τον καθαρισμό των φρέσκων προϊόντων, δεν είναι αποτελεσματικό στην απομάκρυνση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων. Συγκεκριμένα, η χρήση σαπουνιού απέδωσε μόνο το 43,7% μείωση των υπολειμμάτων, που είναι η χαμηλότερη από τις μεθόδους που δοκιμάστηκαν στην έρευνα. Αυτό συμβαίνει διότι το σαπούνι μπορεί να μη διασπάσει αποτελεσματικά τα λιποδιαλυτά υπολείμματα των φυτοφαρμάκων ή να μη διεισδύει αρκετά στην επιφάνεια των φύλλων, ειδικά σε λαχανικά με μεγαλύτερη επιφάνεια όπως τα φυλλώδη λαχανικά.

ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΑ ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΩΝ ΠΡΟΤΙΜΟΤΕΡΑ;

Από την άλλη, τα εμπορικά καθαριστικά φρούτων και λαχανικών, τα οποία συνήθως περιέχουν εξειδικευμένα χημικά συστατικά, είναι πιο αποτελεσματικά στον καθαρισμό των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, αλλά ενδέχεται να αφήνουν επικίνδυνες χημικές ουσίες επάνω στην επιφάνεια των λαχανικών. Αυτός ο κίνδυνος προκύπτει όταν οι χημικές ουσίες αυτών των καθαριστικών δεν ξεπλένονται επαρκώς, δημιουργώντας τον κίνδυνο της υπολειμματικότητας επικίνδυνων συστατικών στο φαγητό. Αυτά τα καθαριστικά συνήθως δεν είναι σχεδιασμένα για να είναι ασφαλή όταν παραμένουν επάνω στα τρόφιμα, και η κακή εφαρμογή τους ή η έλλειψη επαρκούς ξεπλύματος μπορεί να αφήσει υπολείμματα που ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβες στην υγεία. Αναλύοντας για παράδειγμα τα συστατικά ενός πολύ κοινού εμπορικού προϊόντος της ελληνικής αγοράς καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η παρουσία χημικών όπως τα συντηρητικά, τα αρώματα και οι επιφανειοδραστικές ουσίες μπορεί να είναι επιβλαβής αν δεν ξεπλυθούν σωστά. Επομένως, συνιστάται να αποφεύγεται η χρήση τέτοιων καθαριστικών για τα τρόφιμα και να προτιμώνται φυσικές μέθοδοι (που είναι εξίσου και πολλές φορές περισσότερο αποδοτικές), όπως το ξέπλυμα με άφθονο τρεχούμενο νερό ή η χρήση φυσικών λύσεων που θα αναλύσουμε παρακάτω.

ΥΠΕΡΗΧΗΤΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΕΣ

Ο υπερηχητικός καθαρισμός αναδεικνύεται ως μία από τις πιο αποτελεσματικές και καινοτόμες μεθόδους απομάκρυνσης υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων από φρούτα και λαχανικά. Η τεχνολογία αυτή βασίζεται σε ηχητικά κύματα υψηλής συχνότητας (συνήθως 20–40 kHz), τα οποία δημιουργούν μικροσκοπικές φυσαλίδες σε υδάτινο περιβάλλον. Καθώς οι φυσαλίδες εκρήγνυνται, παράγεται έντονη τοπική πίεση που βοηθά στην απομάκρυνση των υπολειμμάτων από τις επιφάνειες, ακόμη και από σχισμές ή ανώμαλες υφές, χωρίς να απαιτείται ισχυρή χημική δράση. Μελέτες δείχνουν ότι η χρήση υπερήχων μπορεί να μειώσει τα υπολείμματα έως και 91% σε φράουλες, αμπελόφυλλα και άλλα φρέσκα προϊόντα, ενώ παράλληλα βελτιώνεται και η γενική ποιότητα των τροφίμων. Η τεχνική αυτή προτείνεται όλο και περισσότερο στη βιομηχανία τροφίμων ως μια φιλική προς το περιβάλλον λύση για ασφαλέστερη κατανάλωση.

ΥΠΕΡΗΧΗΤΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ

Ο υπερηχητικός καθαρισμός μπορεί να εφαρμοστεί και στο σπίτι, αρκεί να χρησιμοποιηθεί κατάλληλη οικιακή συσκευή υπερήχων. Αν και αυτή η τεχνολογία είναι πιο διαδεδομένη στη βιομηχανία τροφίμων και στις εργαστηριακές εφαρμογές, υπάρχουν πλέον διαθέσιμες οικιακές συσκευές υπερηχητικού καθαρισμού στην αγορά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για φρούτα, λαχανικά, ακόμη και κουζινικά σκεύη. Στη μελέτη των Suyabatmaz και Yakar (2025), εξετάζεται η αποτελεσματικότητα διαφορετικών μεθόδων πλυσίματος φρούτων με υπερήχους για την απομάκρυνση υπολειμμάτων κυπερμεθρίνης και σπυροτετραμάτης από μήλα. Τα όξινα διαλύματα, όπως το ξύδι και ο χυμός λεμονιού, ήταν πιο αποτελεσματικά ιδιαίτερα μαζι με τη χρήση υπερήχων, η απομάκρυνση των υπολειμμάτων αυξήθηκε σημαντικά. 

ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΥΣΚΕΥΗΣ:

Χαρακτηριστικό	Συνιστώμενη Προδιαγραφή
Συχνότητα υπερήχων	40 kHz (καλύτερη ισορροπία ανάμεσα σε αποτελεσματικότητα και ασφάλεια για τρόφιμα)
Ισχύς εξόδου	50–120 W (ανάλογα με τον όγκο της δεξαμενής – μεγαλύτερη ισχύς σημαίνει πιο δυνατή δράση)
Όγκος δεξαμενής	≥ 1,5 λίτρα (ιδανικά 3–5 λίτρα για να χωράνε άνετα φρούτα/λαχανικά)
Υλικό κατασκευής	Ανοξείδωτο ατσάλι (durability & υγιεινή)
Χρονοδιακόπτης/Ρυθμίσεις	Δυνατότητα προγραμματισμού χρόνου 5–15 λεπτών
Επιπλέον λειτουργίες	Προθέρμανση νερού (αν υπάρχει), λειτουργία παλμών, ήσυχη λειτουργία

---

 ΟΙΚΙΑΚΗ ΧΡΗΣΗ:

1. Γεμίστε τη δεξαμενή με νερό – μπορείτε να προσθέσετε 1 κ.γ. μαγειρική σόδα ή ξύδι για ενίσχυση.(εφόσον το επιτρέπει ο κατασκευαστής )
2. Τοποθετήστε τα φρούτα/λαχανικά χωρίς να τα στοιβάζετε.
3. Ρυθμίστε τη συσκευή σε 5–10 λεπτά λειτουργίας.
4. Ξεπλύνετε τα τρόφιμα με καθαρό νερό μετά τον καθαρισμό.
5. Στεγνώστε ή καταναλώστε.

ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

Πλύσιμο φρούτων και λαχανικών με φυσικές μεθόδους όπως η μαγειρική σόδα, το ξύδι ή ακόμη και το απλό νερό μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, της βρωμιάς και των βακτηρίων. Ακολουθεί μια επισκόπηση των καλύτερων μεθόδων με αυτές τις φυσικές ουσίες:

1. ΝΕΡΟ
   Σύμφωνα με το άρθρο “Efficacy of home washing methods in controlling surface microbial contamination on fresh produce”, οι καταναλωτές πρέπει -κατ ελαχιστο-να τρίβουν ή να βουρτσίζουν(όπου δύναται) τα φρούτα και λαχανικά κάτω από τρεχούμενο κρύο νερό. Το άρθρο επισημαίνει ότι το απλό τρίψιμο ή βούρτσισμα με τρεχούμενο νερό αποτελεί μια αξιόπιστη και εύκολη μέθοδο για την απομάκρυνση μικροβίων από την επιφάνεια των φρούτων και λαχανικών, χωρίς την ανάγκη πρόσθετων χημικών ουσιών ή ιδιαίτερων διαδικασιών (Kilonzo-Nthenge et al., 2006). Γιατί είναι αποτελεσματικό: Αν και φαίνεται απλό, το πλύσιμο των φρούτων και λαχανικών κάτω από κρύο τρεχούμενο νερό, ενώ τρίβετε με μια βούρτσα, μπορεί να αφαιρέσει αρκετά από τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στην επιφάνεια.
   Πώς να το χρησιμοποιήσετε:
   Κρατήστε το προϊόν κάτω από τρεχούμενο νερό και χρησιμοποιήστε τα χέρια σας ή μια μαλακή βούρτσα για να το τρίψετε απαλά.
   Για φυλλώδη λαχανικά όπως το σπανάκι ή το μαρούλι, διαχωρίστε τα φύλλα και ξεπλύνετέ τα καλά.
   Αποτελεσματικότητα: Αν και δεν είναι τόσο ενδελεχές όσο η μαγειρική σόδα, το νερό από μόνο του μπορεί να μειώσει τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων και τη βρωμιά, ειδικά όταν χρησιμοποιείται με τρίψιμο.
2. ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΟΔΑ
   Γιατί είναι αποτελεσματικό: Η μαγειρική σόδα (διττανθρακικό νάτριο) μπορεί να βοηθήσει στην αποδόμηση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στα φρούτα και τα λαχανικά, ιδιαίτερα σε αυτά με λεπτό δέρμα. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Food and Chemical Toxicology το 2022 αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητα διαφόρων μεθόδων πλυσίματος στην απομάκρυνση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων από φυλλώδη λαχανικά και διαπιστώθηκε ότι το πλύσιμο με διάλυμα μαγειρικής σόδας ήταν μεταξύ των πιο αποτελεσματικών μεθόδων, με ποσοστά μείωσης που κυμαίνονταν από 43,7% έως 77,0%, ανάλογα με το λαχανικό και το φυτοφάρμακο.
   Πώς να τη χρησιμοποιήσετε:
   Τρίψτε απαλά φρούτα και λαχανικά όπου είναι δυνατόν με βούρτσα φυσικής τρίχας, ιδιαίτερα για φρούτα όπως τα μήλα ή τα αγγούρια. Γεμίστε ένα μπολ με νερό και προσθέστε 1-2 κουταλάκια του γλυκού μαγειρική σόδα ανά λίτρο νερού. Μουλιάστε τα φρούτα και τα λαχανικά για 10-15 λεπτά. Ξεπλύνετε καλά με κρύο τρεχούμενο νερό για να αφαιρέσετε τυχόν υπολείμματα μαγειρικής σόδας.
   Αποτελεσματικότητα: Μελέτες έχουν δείξει ότι η εμβάπτιση με μαγειρική σόδα μπορεί να μειώσει σημαντικά τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στην επιφάνεια, κυρίως σε φρούτα όπως τα μήλα.
3. ΞΥΔΙ
   Γιατί είναι αποτελεσματικό: Το ξύδι είναι όξινο και βοηθά στην απομάκρυνση αρκετών βακτηρίων και ιδιαίτερα στην απομάκρυνση του e.coli, αν και δεν είναι τόσο αποτελεσματικό όσο η μαγειρική σόδα στην αποδόμηση φυτοφαρμάκων. Σε μία έρευνα που εξετάζει την αποτελεσματικότητα διαφόρων απολυμαντικών διαλυμάτων (όπως νερό, αλμυρό νερό, βράσιμο και ξύδι) στην απομάκρυνση μικροβιακού φορτίου από 12 τύπους φρούτων και 10 τύπους λαχανικών, φάνηκε ότι Το ξύδι ήταν το πιο αποτελεσματικό απολυμαντικό, με τη μεγαλύτερη μείωση των μικροβίων και των μυκήτων, με σημαντική διαφορά από τα υπόλοιπα διαλύματα. Επίσης σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Food Protection, το ξύδι παρουσιάζει αντιβακτηριακή δράση έναντι παθογόνων όπως το Escherichia coli O157:H7, με την αποτελεσματικότητά του να ενισχύεται σε συνδυασμό με χλωριούχο νάτριο . 
   Πώς να το χρησιμοποιήσετε:
   Σε όσα φρούτα και λαχανικά εφαρμόζεται τρίψτε απαλά με φυσική βούρτσα και ξεπλυντε με άφθονο νερό. Αναμείξτε 1 μέρος ξύδι (λευκό ή μηλόξυδο) με 3 μέρη νερού. Μουλιάστε τα φρούτα και τα λαχανικά για 5-10 λεπτά.
   Τρίψτε τα και ξεπλύντε καλά με καθαρό νερό για να αφαιρέσετε την οσμή ή τη γεύση του ξυδιού.
   Αποτελεσματικότητα: Το ξύδι είναι καλό για τον καθαρισμό επιφανειών και την απομάκρυνση βακτηρίων, αλλά δεν είναι τόσο αποτελεσματικό στην απομάκρυνση τύπων φυτοφαρμάκων σε σύγκριση με τη μαγειρική σόδα.
4. ΧΥΜΟΣ ΛΕΜΟΝΙΟΥ
   Ο χυμός λεμονιού έχει μελετηθεί για την ικανότητά του να μειώνει την παρουσία ορισμένων βακτηρίων και υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε φρούτα και λαχανικά. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Ayurveda and Pharma Research εξέτασε την αποτελεσματικότητα ενός φυσικού καθαριστικού, το οποίο περιείχε χυμό λεμονιού, στην απομάκρυνση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και στην αντιβακτηριακή δράση του. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το καθαριστικό αυτό ήταν αποτελεσματικό στη μείωση των υπολειμμάτων και στην εξουδετέρωση βακτηρίων όπως το Escherichia coli και η Salmonella typhimurium.​ Επιπλέον, μια άλλη μελέτη αξιολόγησε την αντιλιτερική δράση ενός φυσικού σκευάσματος βασισμένου σε εκχύλισμα εσπεριδοειδών, το οποίο περιείχε φλαβονοειδή από λεμόνι, και διαπίστωσε ότι ήταν αποτελεσματικό κατά των Listeria monocytogenes και Listeria innocua.​Συνολικά, το διάλυμα χυμού λεμονιού μπορεί να είναι ωφέλιμο στη μείωση ορισμένων βακτηρίων και υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε φρούτα και λαχανικά, αλλά η αποτελεσματικότητά του μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον τύπο του βακτηρίου ή του φυτοφαρμάκου.​
   Πώς να το χρησιμοποιήσετε:
   Αναμείξτε 1 μέρος χυμού λεμονιού με 3 μέρη νερού.
   Μουλιάστε τα φρούτα και τα λαχανικά για 5-10 λεπτά.
   Ξεπλύνετε με φρέσκο νερό για να αφαιρέσετε την οξύτητα.
   Αποτελεσματικότητα: Ο χυμός λεμονιού βοηθά στη μείωση των βακτηρίων και κάποιων υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, αλλά δεν είναι τόσο ισχυρός για βαθύ καθαρισμό.
5. ΑΛΑΤΙ
   Το αλάτι έχει αντιμικροβιακές ιδιότητες, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν στην απομάκρυνση παθογόνων μικροοργανισμών από την επιφάνεια των τροφίμων.​Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο “Food Control” εξέτασε την επίδραση διαλυμάτων αλατιού σε διάφορες συγκεντρώσεις στην απομάκρυνση βακτηρίων από φρούτα και λαχανικά. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα διαλύματα αλατιού μειώνουν σημαντικά την παρουσία βακτηρίων όπως το Escherichia coli και το Salmonella spp.​ Επιπλέον, μια άλλη μελέτη στο “International Journal of Food Science & Technology” αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα διαλυμάτων αλατιού και ξιδιού στην απομάκρυνση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων από φρούτα. Η μελέτη διαπίστωσε ότι ο συνδυασμός αλατιού και ξιδιού ήταν πιο αποτελεσματικός στην απομάκρυνση συγκεκριμένων φυτοφαρμάκων σε σύγκριση με το καθένα ξεχωριστά.​
   Πώς να το χρησιμοποιήσετε:
   Συνήθως, οι μελέτες χρησιμοποιούν αναλογίες γύρω από 1-2 κουταλάκια του γλυκού αλάτι (5-10 γραμμάρια) ανά λίτρο νερού. Μια συνηθισμένη αναλογία είναι περίπου 1% αλατιού, δηλαδή 10 γραμμάρια αλάτι ανά 1 λίτρο νερού.
   Μουλιάστε το προϊόν για 5-10 λεπτά, τρίψτε το απαλά και ξεπλύνετε με φρέσκο νερό.
   Αποτελεσματικότητα: Το αλμυρό νερό μπορεί να είναι αποτελεσματικό για φυλλώδη λαχανικά και φρούτα με παχύ δέρμα, αλλά φροντίστε να το ξεπλύνετε καλά, καθώς το αλάτι μπορεί να επηρεάσει τη γεύση.
6. ΚΟΡΝ ΦΛΑΟΥΡ: Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη μελέτη του Ιανουαρίου 2025, η χρήση του κορν φλάουρ ως φυσική μέθοδος καθαρισμού για την απομάκρυνση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων από φρούτα αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματική. Συγκεκριμένα, η μουλιάση των φρούτων σε διάλυμα 2% κορν φλάουρ, ακολουθούμενη από 5% διάλυμα μαγειρικής σόδας, αφαίρεσε το 94,13% του υπολείμματος του φυτοφαρμάκου θιαβενδαζόλη. Η μέθοδος αυτή εφαρμόστηκε σε διάφορους τύπους φρούτων, όπως μήλα, σταφύλια, λεμόνια και φράουλες, και η αποτελεσματικότητα της επιβεβαιώθηκε μέσω της ανάλυσης με υγρή χρωματογραφία-μαζική φασματομετρία (LC-MS/MS). Αξιοσημείωτο είναι ότι η προσθήκη του μη ιοντικού επιφανειοδραστικού παράγοντα Alligare 90® δεν είχε σημαντική επίδραση στην αποτελεσματικότητα της αφαίρεσης, πράγμα που υποδεικνύει ότι η μέθοδος καθαρισμού με κορν φλάουρ μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική και χωρίς τη χρήση επιφανειοδραστικών ουσιών.Η χρησιμοποίηση του κορν φλάουρ ως φυσικό καθαριστικό για την απομάκρυνση φυτοφαρμάκων προσφέρει μια ασφαλή και αποτελεσματική λύση, σε αντίθεση με τις χημικές εμπορικές λύσεις, οι οποίες μπορεί να έχουν ανησυχίες για την ασφάλεια της σύνθεσής τους. Αυτό το αποτέλεσμα δείχνει ότι το κορν φλάουρ, ως μέρος μιας οικιακής στρατηγικής, μπορεί να προσφέρει μια πρακτική και οικονομική λύση για τη μείωση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων σε φρούτα και λαχανικά.

ΠΟΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ;

Σύμφωνα με τη μελέτη των Wu et al. (2019), η αποτελεσματικότητα των φυσικών μεθόδων καθαρισμού για την αφαίρεση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες, όπως ο τύπος του φυτοφαρμάκου, η διάρκεια της επεξεργασίας και τα χαρακτηριστικά του φυτού, όπως ο συντελεστής κατανομής οκτανόλης-νερού (Kow). Οι μέθοδοι καθαρισμού όπως οι αλκαλικές λύσεις (π.χ. AlEW, μικροασβέστιο, διάλυμα διττανθρακικού νατρίου) αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικές στην αφαίρεση των φυτοφαρμάκων από ορισμένα φρούτα και λαχανικά, όπως τα αγγούρια, ενώ τα οξειδωτικά διαλύματα ήταν πιο αποδοτικά για την αφαίρεση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων από λαχανικά όπως το σπανάκι.

Συγκριτικά, η χρήση μόνο νερού βρύσης αποδείχθηκε πολύ λιγότερο αποτελεσματική, αφαίρεσε μόνο το 10–40% των φυτοφαρμάκων. Αυτή η διαφοροποίηση καταδεικνύει τη σημασία της επιλογής κατάλληλου καθαριστικού διαλύματος για κάθε τύπο φυτού και φυτοφαρμάκου.

Επομένως, όπως υποστηρίζεται και σε άλλες μελέτες, ο συνδυασμός διαφορετικών φυσικών μεθόδων καθαρισμού (π.χ. πλύσιμο με νερό, ξύδι, αλκαλικά και οξειδωτικά διαλύματα) μπορεί να επιφέρει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στην αφαίρεση των φυτοφαρμάκων και μικροβίων. Ωστόσο, παρόλο που αυτές οι μέθοδοι μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, δεν εγγυώνται ότι θα αφαιρεθούν 100%, αλλά θα εξασφαλίσουν σημαντική μείωση των υπολειμμάτων και του μικροβιακού φορτίου.

ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Σύμφωνα με τη μελέτη των Wu et al. (2019), διαπιστώθηκε ότι, γενικά, τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων μειώνονται σταδιακά όσο αυξάνεται ο χρόνος επεξεργασίας. Το πλύσιμο για 15 λεπτά είχε σαφώς καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με τα 5 λεπτά, και δεν υπήρχε σημαντική διαφορά μετά τα 15 λεπτά πλύσης. 

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ , ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2025

Στο άρθρο με τίτλο “Efficacy of Household and Commercial Washing Agents in Removing the Pesticide Thiabendazole Residues from Fruits”, που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2025 στο περιοδικό Foods μας έρχονται τα τελευταία και πιο συγχρονα νέα σχετικά με σπιτικές μεθόδους εφαρμογής για την απομακρυνση φυτοφαρμάκων.

Η μελέτη αυτή αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα διαφόρων οικιακών και εμπορικών καθαριστικών παραγόντων στην αφαίρεση υπολειμμάτων του φυτοφαρμάκου θειοβενδαζόλης από φρούτα. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν διάφορες μεθόδους πλύσης, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης νερού, διαλυμάτων μαγειρικής σόδας, κορν φλάουρ, αλεύρι ρυζιού, όξινων διαλυμάτων και εμπορικών καθαριστικών, για να προσδιορίσουν την ικανότητά τους να μειώνουν τα υπολείμματα θειοβενδαζόλης σε μήλα, σταφύλια και φράουλες.​

Ο λόγος για τον οποίο το συγκεκριμένο φυτοφάρμακο επιλέχθηκε για τη σύγκριση είναι ότι χρησιμοποιείται ευρέως στη γεωργία και είναι αντιπροσωπευτικό παράδειγμα φυτοφαρμάκου που μπορεί να βρεθεί σε φρούτα και λαχανικά.

Η μελέτη αξιολόγησε διάφορες μεθόδους πλύσης φρούτων για την αφαίρεση θειοβενδαζόλης, δείχνοντας ότι το μούλιασμα σε διάλυμα 2% αμύλου και 5% μαγειρικής σόδας ήταν η πιο αποτελεσματική οικιακή μέθοδος. Οι οικιακές μέθοδοι προτιμώνται για λόγους ασφάλειας, ενώ η μελέτη παρέχει χρήσιμες κατευθυντήριες γραμμές για τη μείωση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων.

ΜΙΑ ΒΑΙΡΑΛ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΕΛΩΣ ΛΑΘΟΣ: ΞΥΔΙ ΜΑΖΙ ΜΕ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΟΔΑ

Η χρήση μαγειρικής σόδας, αλατιού και ξυδιού στο καθάρισμα μπορεί να είναι εντυπωσιακή, αλλά είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πώς αλληλεπιδρούν αυτά τα υλικά για να αποφύγουμε τη μείωση της αποτελεσματικότητάς τους.

Τι συμβαίνει όταν αναμειγνύετε αυτά τα υλικά:

 Όταν συνδυάζονται, η μαγειρική σόδα (βάση) και το ξύδι (οξύ) αντιδρούν και σχηματίζουν διοξείδιο του άνθρακα και νερό. Αυτή η αντίδραση δημιουργεί τις κατα τα άλλα εντυπωσιακές φυσαλίδες αλλά εξουδετερώνει τις καθαριστικές τους ικανότητες, κάνοντάς τις λιγότερο αποτελεσματικές από όταν χρησιμοποιούνται ξεχωριστά.

Αποφύγετε τη μίξη της μαγειρικής σόδας με το ξύδι στην ίδια πλύση. Χρησιμοποιήστε τα διαδοχικά. Για παράδειγμα, μουλιάστε τα προϊόντα σε διάλυμα μαγειρικής σόδας, ξεπλύνετε και στη συνέχεια κάντε μούλιασμα σε διάλυμα ξυδιού.

ΑΛΑΤΙ, ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΟΔΑ, ΞΥΔΙ ΠΟΙΑ ΝΑ ΕΠΙΛΕΞΕΤΕ;

ΞΥΔΙ:

Όσον αφορά το ξύδι, το λευκό ξύδι και το μηλόξυδο είναι τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα για τον καθαρισμό των φρούτων και λαχανικών. Το λευκό ξύδι είναι πιο αποτελεσματικό στην απομάκρυνση των βακτηρίων και της βρωμιάς λόγω της οξύτητας του, ενώ το μηλόξυδο έχει και κάποιες επιπλέον αντιμικροβιακές ιδιότητες, αν και είναι λιγότερο όξινο από το λευκό. Και τα δύο είναι αποτελεσματικά για τον καθαρισμό, αλλά το λευκό ξύδι συνήθως συνιστάται για πιο ενδελεχή απομάκρυνση των ρύπων.

ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΣΟΔΑ:

Αναφορικά με τη μαγειρική σόδα, δεν είναι σαφές εάν είναι καλύτερο να επιλέγουμε σόδα χωρίς την παρουσία αλουμινίου για το πλύσιμο των λαχανικών και φρούτων . Δεν υπάρχουν σαφείς επιστημονικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι τα υπολείμματα αλουμινίου από τη μαγειρική σόδα απορροφώνται ή μεταφέρονται στο φαγητό μέσα σε 15 λεπτά, καθώς η ποσότητα του αλουμινίου που μπορεί να απομείνει στη σόδα είναι συνήθως εξαιρετικά μικρή και ελάχιστη, αν όχι αμελητέα. Η ανησυχία για το αλουμίνιο στη σόδα συνήθως προκύπτει από το γεγονός ότι ορισμένες εμπορικές σόδες περιέχουν αλουμίνιο ως συστατικό σε διάφορες μορφές (όπως το αλουμινιοφυλλικό βήτα, που χρησιμοποιείται ως πρόσθετο για τη διατήρηση της υφής).

ΑΛΑΤΙ:

Για τον καθαρισμό των φρούτων και λαχανικών με αλάτι, το καλύτερο είναι να χρησιμοποιείτε θαλασσινό αλάτι ή αλάτι χωρίς ιώδιο, καθώς το ιώδιο που προστίθεται στα κοινά αλάτια μπορεί να έχει επιπτώσεις στη γεύση και είναι λιγότερο φυσικό. Το θαλασσινό αλάτι περιέχει λιγότερα χημικά πρόσθετα και είναι πιο φυσικό, ενώ έχει τη δυνατότητα να βοηθά στη διάλυση των ρύπων και των φυτοφαρμάκων στην επιφάνεια των φρούτων και λαχανικών.

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΑ ΥΛΙΚΑ

Για την ολοκληρωμένη προσέγγιση καθαρισμού των φρούτων και λαχανικών χρησιμοποιώντας συνδυαστικές μεθόδους, μπορούμε να ακολουθήσουμε τα εξής βήματα και αναλογίες με βάση τις διαθέσιμες βιβλιογραφικές αναφορές και τη μελέτη του 2025:

1. ΠΛΥΣΙΜΟ ΜΕ ΒΟΥΡΤΣΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΡΙΧΑΣ

Για το πρώτο βήμα, προτείνεται το πλύσιμο με βούρτσα φυσικής τρίχας κάτω από τρεχούμενο φιλτραρισμένο νερό. Αυτό βοηθά στην απομάκρυνση των ακαθαρσιών και των μεγάλων σωματιδίων χωρίς να επιβαρύνεται η επιφάνεια των φρούτων και λαχανικών. Σε περιοχές με αμφίβολη ποιότητα νερού βρύσης, είναι καλύτερο να χρησιμοποιούνται φίλτρα νερού ή εμφιαλωμένο νερό.

2. ΧΡΗΣΗ ΚΟΡΝ ΦΛΑΟΥΡ (2%)

Η χρήση του κορν φλάουρ είναι μια φυσική μέθοδος που έχει αποδειχτεί αποτελεσματική στην απομάκρυνση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων. Η μελέτη του Du et al. (2025) υποδεικνύει την αποτελεσματικότητα του κορν φλάουρ στο καθαρισμό φρούτων και λαχανικών. Η αναλογία για την παρασκευή του διαλύματος είναι η εξής:

• Διάλυμα κορν φλάουρ 2%: Διαλύστε 2 γρ. κορν φλάουρ σε 100 ml νερού. Βυθίστε τα φρούτα ή τα λαχανικά στο διάλυμα για 10-15 λεπτά και μετά ξεπλύνετε καλά με τρεχούμενο νερό.

3. ΧΡΗΣΗ ΣΟΔΑΣ (5%)

Η σόδα είναι γνωστή για τις απορρυπαντικές της ιδιότητες και τη δυνατότητα αφαίρεσης φυτοφαρμάκων και μικροβίων. Σύμφωνα με την έρευνα του 2025, η σόδα 5% είναι αποτελεσματική στην αφαίρεση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων όπως το thiabendazole. Για την παρασκευή του διαλύματος:

• Διάλυμα σόδας 5%: Διαλύστε 5 γρ. μαγειρικής σόδας σε 100 ml νερού. Βυθίστε τα φρούτα ή λαχανικά στο διάλυμα για 10-15 λεπτά και στη συνέχεια ξεπλύνετε καλά με νερό.

4. ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Ο συνδυασμός ξυδιού, λεμονιού και αλατιού είναι μια δημοφιλής φυσική μέθοδος καθαρισμού, η οποία έχει αποδειχτεί αποτελεσματική κατά των βακτηρίων, όπως το Escherichia coli και το Listeria monocytogenes. Η βιβλιογραφία υποστηρίζει τη χρήση αυτών των συστατικών για τη μείωση των μικροβίων. Ανάλογες μελέτες (Entani et al., 1998 και García-Gimeno et al., 2007) αποδεικνύουν την αντιβακτηριακή δράση του ξυδιού και του λεμονιού, ειδικά κατά του Escherichia coli O157:H7 και του Listeria.

Για την παρασκευή του διαλύματος:

• Διάλυμα ξυδιού, λεμονιού και αλατιού:
  • 10 ml ξύδι (π.χ. απόσταγμα ή βιολογικό ξύδι)
  • 10 ml χυμός λεμονιού
  • 10 γρ αλάτι (περίπου 1 κουταλιά της σούπας)
  • 1 λίτρο νερό

ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ ΣΟΔΑ ΜΕ ΚΟΡΝ ΦΛΑΟΥΡ ΜΑΖΙ?

Σύμφωνα με τη μελέτη “Efficacy of Household and Commercial Washing Agents in Removing the Pesticide Thiabendazole Residues from Fruits” (Foods, 2025), εξετάστηκε η αποτελεσματικότητα διαφορετικών οικιακών συστατικών – κορν φλάουρ (corn starch), σόδα ψησίματος, και το μείγμα τους – στην απομάκρυνση υπολειμμάτων του φυτοφαρμάκου thiabendazole από μήλα.

Τα βασικά συμπεράσματα:

• 2 % κορν φλάουρ μείωσε το thiabendazole κατά 70,3 %, ενώ
• 5 % σόδα ψησίματος το μείωσε κατά 74,2 %.
• Όμως, όταν χρησιμοποιήθηκαν ταυτόχρονα (κορν φλάουρ + σόδα), η αποτελεσματικότητα έπεσε στο 47 %, δηλαδή σημαντικά μειώθηκε mdpi.com.

Γιατί γίνεται αυτό;
Το κορν φλάουρ προσροφά το φυτοφάρμακο μέσω φυσικών και χημικών δεσμών, ενώ η σόδα δουλεύει με αλκαλική διάσπαση του κηρώδους στρώματος στην επιφάνεια. Όταν αναμειχθούν, η σόδα προκαλεί τη συσσωμάτωση των σωματιδίων κορν φλάουρ, μειώνοντας τη δραστικότητά τους .

 Συμπέρασμα: Δεν είναι αποτελεσματικό να αναμειγνύουμε κορν φλάουρ και σόδα μαζί. Αν θέλουμε να τα χρησιμοποιήσουμε, πρέπει να το κάνουμε διαδοχικά:

1. Πρώτα πλύσιμο με 2 % κορν φλάουρ για περίπου 5 λεπτά,
2. Έπειτα με 5 % σόδα για άλλα 5 λεπτά.

Αυτός ο συνδυασμός επιτυγχάνει περίπου 94 % μείωση του υπολείμματος thiabendazole – δηλαδή εξαιρετική αποτελεσματικότητα, εάν γίνει σωστά

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΗ ΠΛΥΣΙΜΑΤΑ

Ο συνδυασμός των παραπάνω μεθόδων, όπως η χρήση βούρτσας για αρχικό καθαρισμό, το διάλυμα κορν φλάουρ, η σόδα και το διάλυμα με ξύδι, λεμόνι και αλάτι, προσφέρει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τον καθαρισμό φρούτων και λαχανικών. Παρόλο που δεν μπορούμε να εγγυηθούμε ότι απομακρύνονται 100% τα φυτοφάρμακα και τα μικρόβια, οι παραπάνω μέθοδοι μειώνουν σε σημαντικό βαθμό την παρουσία τους, εξασφαλίζοντας τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια για την κατανάλωση των φρέσκων προϊόντων.των αποτελεσμάτων τους και θα αξιοποιήσετε στο μέγιστο τις καθαριστικές τους ιδιότητες.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΞΙΣΟΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΥΠΟΨΙΝ

Για μια ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση στην κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη μας διάφορους παράγοντες που εξασφαλίζουν την ασφάλεια και την ποιότητά τους. Ακολουθώντας αυτές τις οδηγίες, μπορούμε να μειώσουμε τη δυναμική των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και την παρουσία μικροβίων, ενισχύοντας ταυτόχρονα την υγιεινή τους αξία.

1. ΤΟΠΙΚΑ προϊoντα

Η επιλογή τοπικών φρούτων και λαχανικών είναι μια εξαιρετική πρακτική, καθώς τα προϊόντα που καλλιεργούνται σε κοντινές περιοχές απαιτούν λιγότερη μεταφορά και αποθήκευση. Αυτό σημαίνει λιγότερη έκθεση σε συντηρητικά και φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της μεταφοράς. Επίσης, τα τοπικά προϊόντα είναι συχνά πιο φρέσκα, διατηρώντας καλύτερα τα θρεπτικά τους συστατικά.

2. ΕΠΟΧΙΑΚΑ προϊoντα

Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών σύμφωνα με την εποχή τους όχι μόνο βοηθά στη στήριξη της τοπικής γεωργίας αλλά και εξασφαλίζει καλύτερη γεύση και θρεπτική αξία. Τα προϊόντα εκτός εποχής συχνά καλλιεργούνται σε συνθήκες που απαιτούν περισσότερα φυτοφάρμακα και άλλες χημικές ουσίες για τη συντήρησή τους.

3. ΑΠΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ(Ε.Ε.)

Όταν επιλέγουμε φρούτα και λαχανικά από χώρες εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορούμε να είμαστε πιο σίγουροι ότι ακολουθούνται αυστηρές προδιαγραφές για τη χρήση φυτοφαρμάκων και άλλων χημικών ουσιών. Η Ε.Ε. έχει θεσπίσει αυστηρά όρια για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, εξασφαλίζοντας έτσι μεγαλύτερη ασφάλεια για την υγεία των καταναλωτών. Και φυσικά πρέπει να συμβουλευόμαστε τη λίστα efsa που σας αναφέρω παραπάνω από τα πιο επιβαρυμένα προϊόντα τα οποία και πάλι ιδανικά πρέπει να τα αγοράζουμε βιολογικά ή να τα καταναλώνουμε αραιότερα.

4. ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΓΙΑ Εκτός Ε.Ε.

Εάν επιλέγουμε φρούτα και λαχανικά από χώρες εκτός Ε.Ε., είναι σημαντικό να ελέγχουμε αν το προϊόν ανήκει στη λίστα του Dirty Dozen (λίστα που δημοσιεύεται κάθε χρόνο από το Environmental Working Group και περιλαμβάνει τα προϊόντα με τα υψηλότερα επίπεδα φυτοφαρμάκων). Στην περίπτωση που το προϊόν περιλαμβάνεται στη λίστα αυτή, είναι προτιμότερο να επιλέξουμε βιολογικά προϊόντα, καθώς η βιολογική γεωργία περιορίζει τη χρήση συνθετικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, μειώνοντας την πιθανότητα για υπολείμματα χημικών ουσιών.

5. ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

Ανεξαρτήτως του αν επιλέγουμε βιολογικά ή συμβατικά προϊόντα, είναι κρίσιμο να ακολουθούμε μια σωστή μέθοδο καθαρισμού για να μειώσουμε τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων και την παρουσία μικροβίων. Ο καθαρισμός πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα εξής βήματα:

• Διάλυμα Μαγειρικής Σόδας (5%): Η σόδα είναι αποτελεσματική στην απομάκρυνση φυτοφαρμάκων και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με νερό. Η συνιστώμενη αναλογία είναι 5 γρ. σόδας σε 100 ml νερού. Το διάλυμα πρέπει να εφαρμόζεται για 10-15 λεπτά, ώστε να διασφαλίσουμε την απομάκρυνση των υπολειμμάτων.
• Διάλυμα Ξυδιού και Λεμονιού: Το ξύδι και το λεμόνι έχουν φυσικές αντιβακτηριακές ιδιότητες που βοηθούν στην απομάκρυνση μικροβίων. Προτείνεται η χρήση ενός διαλύματος που περιλαμβάνει 1 μέρος ξύδι, 1 μέρος χυμό λεμονιού και 1 κουταλιά αλάτι για κάθε 500 ml υγρού. Τα φρούτα και τα λαχανικά πρέπει να παραμείνουν σε αυτό το διάλυμα για 10-15 λεπτά και να ξεπλυθούν καλά.

Αυτές οι μέθοδοι καθαρισμού βοηθούν σημαντικά στην απομάκρυνση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και μικροβίων, εξασφαλίζοντας ότι τα φρούτα και τα λαχανικά που καταναλώνουμε είναι όσο το δυνατόν πιο ασφαλή για την υγεία μας.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η σωστή προσέγγιση στην κατανάλωση φρούτων και λαχανικών περιλαμβάνει την επιλογή τοπικών, εποχικών προϊόντων και την προτίμηση βιολογικών προϊόντων, όταν είναι απαραίτητο, ειδικά για τα προϊόντα της λίστας Dirty Dozen. Επιπλέον, η εφαρμογή φυσικών μεθόδων καθαρισμού όπως η χρήση σόδας και ξυδιού βοηθά στη μείωση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και μικροβίων. Ακολουθώντας αυτή την ολοκληρωμένη προσέγγιση, μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι τα φρούτα και τα λαχανικά που καταναλώνουμε είναι όσο το δυνατόν πιο ασφαλή και υγιεινά.

ΟΙ ΔΙΚΕΣ ΣΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

(από τις ερωτήσεις που έλαβα απο το κοινό στον λογαριασμό του @nutritiousdates στο instagram)

ΞΥΔΙ ΜΑΖΙ ΜΕ ΣΟΔΑ

Είναι καλύτερο να συνδυάζουμε ξύδι με σόδα;

Η συνδυασμένη χρήση μαγειρικής σόδας και ξυδιού για τον καθαρισμό φρούτων και λαχανικών δεν είναι αποτελεσματική. Όταν αυτά τα δύο συστατικά αναμειγνύονται, αντιδρούν μεταξύ τους, παράγοντας διοξείδιο του άνθρακα και νερό, γεγονός που εξουδετερώνει τις καθαριστικές τους ιδιότητες. Κατά συνέπεια τα χρησιμοποιούμε πάντα ξεχωριστά όπως αναλύσαμε παραπάνω.

ΒΡΑΣΜΟΣ Ή ΨΗΣΙΜΟ ΜΕΙΩΝΕΙ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ

Ο βρασμός ή το ψήσιμο γενικότερα μειώνουν τα φυτοφάρμακα;

Η θερμότητα μπορεί να μειώσει τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από τον τύπο του φυτοφαρμάκου και τη μέθοδο μαγειρέματος.

Πώς επηρεάζονται τα φυτοφάρμακα από το μαγείρεμα;

1. Βρασμός
   • Ο βρασμός μπορεί να μειώσει σημαντικά υδατοδιαλυτά φυτοφάρμακα, καθώς αυτά περνούν στο νερό.
   • Ωστόσο, λιποδιαλυτά φυτοφάρμακα (όπως τα οργανικά χλωριούχα) παραμένουν στα τρόφιμα και δεν απομακρύνονται εύκολα.
   • Η αφαίρεση του νερού στο οποίο βράστηκαν τα λαχανικά βοηθά στη μείωση των υπολειμμάτων.
2. Ψήσιμο / Σοτάρισμα / Τηγάνισμα
   • Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να αποδομήσουν ορισμένα φυτοφάρμακα, αλλά κάποια ανθεκτικά παραμένουν.
   • Τα λιποδιαλυτά φυτοφάρμακα παραμένουν σε μεγαλύτερη ποσότητα.
   • Το ψήσιμο μπορεί να μειώσει κάποιες χημικές ενώσεις, αλλά δεν τις εξαλείφει εντελώς.
3. Ατμομαγείρεμα
   • Είναι πιο ήπια μέθοδος από τον βρασμό και δεν μεταφέρει υπολείμματα φυτοφαρμάκων στο νερό.
   • Μπορεί να μειώσει κάποια υπολείμματα φυτοφαρμάκων, αλλά όχι τόσο όσο ο βρασμός.
4. Ξεφλούδισμα
   • Αποτελεί μια από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους για την απομάκρυνση φυτοφαρμάκων που συγκεντρώνονται στη φλούδα.

ΕΜΠΟΡΙΚΑ προϊόντα ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΦΡΟΥΤΩΝ/ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΣΦΑΛΗ;

Προϊόντα που πωλούνται στην αγορά για να πλύνουμε λαχανικά, είναι ασφαλή;

Τα σπρέι καθαρισμού φρούτων και λαχανικών που πωλούνται στο εμπόριο μπορεί να είναι αποτελεσματικά, αλλά η ασφάλειά τους εξαρτάται από τα συστατικά που περιέχουν.

• Αφαιρούν επιφανειακά υπολείμματα: Τα περισσότερα σπρέι βοηθούν στην απομάκρυνση ρύπων, βακτηρίων και ορισμένων υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, κυρίως των υδατοδιαλυτών.
• Δεν εξουδετερώνουν λιποδιαλυτά φυτοφάρμακα: Δεν διαλύουν εύκολα τα λιποδιαλυτά φυτοφάρμακα, τα οποία παραμένουν στην κηρώδη επιφάνεια κάποιων φρούτων και λαχανικών.
• Φυσικά/Βιολογικά Σπρέι: Περιέχουν συνήθως ξύδι, κιτρικό οξύ ή μαγειρική σόδα και θεωρούνται ασφαλέστερα.
• Εμπορικά Σπρέι με Χημικά Πρόσθετα: Κάποια περιέχουν επιφανειοδραστικές ουσίες ή συντηρητικά που μπορεί να αφήσουν υπολείμματα. Είναι σημαντικό να ελέγχουμε τις ετικέτες για τυχόν μη επιθυμητά συστατικά.

Ένα διάλυμα με νερό και μαγειρική σόδα ή ξύδι αποτελεί μια εξίσου αποτελεσματική και οικονομική εναλλακτική για τον καθαρισμό των φρούτων και λαχανικών από υπολείμματα φυτοφαρμάκων και μικροβίων. Αυτές οι φυσικές μέθοδοι είναι όχι μόνο πιο προσιτές, αλλά και ασφαλέστερες, δεδομένου ότι δεν απαιτούν τη χρήση χημικών ουσιών. Σε αντίθεση, τα εμπορικά σπρέι καθαρισμού μπορεί να είναι βολικά στη χρήση, αλλά δεν είναι απαραίτητα, εφόσον χρησιμοποιούμε σωστές και αξιόπιστες μεθόδους καθαρισμού.

Επιπλέον, ένα σημαντικό σημείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι ότι δεν έχει μελετηθεί πλήρως η επίδραση των καθαριστικών ουσιών που περιέχονται στα εμπορικά καθαριστικά στην υγεία του ανθρώπου. Ορισμένα από αυτά τα χημικά συστατικά ενδέχεται να απορροφηθούν ή να μην ξεπλυθούν επαρκώς από την επιφάνεια των τροφίμων, ενδεχομένως επηρεάζοντας την υγεία. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι φυσικές μέθοδοι καθαρισμού, όπως το διάλυμα με ξύδι, λεμόνι ή μαγειρική σόδα, είναι προτιμότερες για την ασφάλεια και την υγεία μας.

ΜΗΛΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΑ Ή ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ;

Σύμφωνα με τη μελέτη των Yang et al. (2017) η οποία εξέτασε πόσο αποτελεσματικά αφαιρούν τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων από τα μήλα διαφορετικά διαλύματα πλυσίματος. Συγκρίθηκε η αποτελεσματικότητα διαλύματος με μαγειρική σόδα (NaHCO₃), απλού νερού και του εμπορικού καθαριστικού Clorox(ένα εμπορικό διάλυμα υποχλωριώδους νατρίου που χρησιμοποιείται για απολύμανση και πλύσιμο φρούτων–λαχανικών σε ορισμένες χώρες). Το διάλυμα με μαγειρική σόδα αποδείχθηκε πιο αποτελεσματικό στην απομάκρυνση φυτοφαρμάκων από την επιφάνεια των μήλων σε σχέση με το νερό ή το Clorox. Το διάλυμα μαγειρικής σόδας (NaHCO₃) βρέθηκε πιο αποτελεσματικό για την επιφάνεια του μήλου, αφαιρώντας σημαντικό ποσοστό φυτοφαρμάκων σε 12-15 λεπτά. Ωστόσο, κάποια φυτοφάρμακα είχαν ήδη εισχωρήσει στο εσωτερικό του μήλου και δεν μπορούσαν να απομακρυνθούν. Το πλύσιμο μειώνει την έκθεση στα φυτοφάρμακα, αλλά δεν τα εξαλείφει εντελώς. Το ξεφλούδισμα προσφέρει καλύτερη απομάκρυνση, αλλά αφαιρεί και θρεπτικά συστατικά της φλούδας. Η φλούδα του μήλου περιέχει σημαντικά θρεπτικά συστατικά, αλλά και υπολείμματα φυτοφαρμάκων, επομένως υπάρχει ένα δίλημμα ανάμεσα στη διατροφική αξία και στην πιθανή επιβάρυνση από χημικά.

• Φυτικές ίνες: Η φλούδα περιέχει την πλειονότητα των φυτικών ινών του μήλου, που βοηθούν στην καλή λειτουργία του εντέρου.
• Αντιοξειδωτικά: Πολυφαινόλες, όπως η κερκετίνη, οι οποίες έχουν αντιφλεγμονώδη δράση.
• Βιταμίνες και μέταλλα: Η φλούδα έχει περισσότερη βιταμίνη C και κάλιο από τη σάρκα.

Τα φυτοφάρμακα συσσωρεύονται κυρίως στη φλούδα, ιδιαίτερα αν το μήλο δεν είναι βιολογικό. Ακόμα και καλό πλύσιμο με μαγειρική σόδα δεν απομακρύνει όλα τα υπολείμματα, ειδικά τα λιποδιαλυτά φυτοφάρμακα που μπορεί να έχουν απορροφηθεί από τον φλοιό.

1. Αν τρώτε μήλα συμβατικής καλλιέργειας, καλύτερα να αφαιρείτε τη φλούδα για να μειώσετε την έκθεση στα φυτοφάρμακα.
2. Αν επιλέγετε βιολογικά μήλα, είναι ασφαλέστερο να καταναλώσετε τη φλούδα, αφού δεν περιέχουν συνθετικά φυτοφάρμακα.
3. Αν θέλετε να φάτε τη φλούδα από συμβατικά μήλα, πλύνετε το μήλο σχολαστικά με τις μεθόδους που περιγράφονται αναλυτικότερα πάνω.

Επομένως, αν η προτεραιότητά σας είναι η μέγιστη διατροφική αξία, προτιμήστε μήλα βιολογικής καλλιέργειας με τη φλούδα. Αν όμως θέλετε να αποφύγετε την πλειονότητα των φυτοφαρμάκων πρέπει να τα πλύνετε σχολαστικά και να αφαιρέσετε τη φλούδα για μέγιστη δυνατή προστασία .

ΦΡΑΟΥΛΕΣ

Σύμφωνα με τους Kałużewicz και συν. (2022), η υπερηχητική πλύση αναδείχθηκε ως η πιο αποτελεσματική μέθοδος για την απομάκρυνση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων από τις φράουλες, επιτυγχάνοντας έως και 91,2% μείωση για όλες τις εξεταζόμενες ουσίες. Ο βρασμός, επίσης, αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματικός, με ποσοστά απομάκρυνσης έως και 92,9% για τα περισσότερα φυτοφάρμακα. Ωστόσο, στα πυρεθροειδή, όπως το alpha-cypermethrin, παρατηρήθηκε αύξηση συγκέντρωσης λόγω της απώλειας νερού, κάτι που οδηγεί σε σχετική συμπύκνωση των υπολειμμάτων. Παρ’ όλα αυτά, ο βρασμός κατά την παρασκευή μαρμελάδας παραμένει ωφέλιμος για τη μείωση της πλειονότητας των φυτοφαρμάκων. Συνεπώς, η θερμική επεξεργασία μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της ασφάλειας του τελικού προϊόντος.

Η έρευνα “Dissipation of Four Typical Insecticides on Strawberries and Effects of Different Household Washing Methods” μελέτησε την αποσύνθεση τεσσάρων κοινών φυτοφαρμάκων (chlorfenapyr, cyenopyrafen, indoxacarb, και spirotetramat) στις φράουλες, καθώς και την αποτελεσματικότητα διαφορετικών μεθόδων καθαρισμού στο σπίτι. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα φυτοφάρμακα συγκεντρώνονται κυρίως στο πράσινο μέρος και το καπάκι της φράουλας, και ότι η αφαίρεσή τους μπορεί να μειώσει σημαντικά τα υπολείμματα των εντομοκτόνων. Η μελέτη πρότεινε μια αποτελεσματική μέθοδο καθαρισμού που περιλαμβάνει ένα διάλυμα 3% ξυδιού ή αλατιού και νερού, το οποίο βοηθά στην απομάκρυνση των υπολειμμάτων. Για να φτιάξετε το διάλυμα στο σπίτι, συνδυάζετε 1 λίτρο νερού με 10 γρ ξύδι και 10 γρ αλάτι. Στην έρευνα δεν αναφέρεται συγκεκριμένα ο χρόνος που απαιτείται για την εφαρμογή της μεθόδου καθαρισμού με το διάλυμα ξυδιού και αλατιού. Ωστόσο, συνήθως, για την απομάκρυνση των φυτοφαρμάκων από τα φρούτα, οι μέθοδοι καθαρισμού περιλαμβάνουν το μουλιάσμα των φρούτων για μερικά λεπτά και στη συνέχεια το ξέβγαλμα με τρεχούμενο νερό. Ο ακριβής χρόνος μπορεί να ποικίλει, αλλά συνήθως κυμαίνεται γύρω από 5-10 λεπτά για το μουλιάσμα, ανάλογα με την ποσότητα των φρούτων και την ένταση του διαλύματος.Αυτή η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί σε φράουλες αλλά και σε άλλα μαλακά φρούτα για καλύτερη απομάκρυνση των φυτοφαρμάκων και για πιο υγιεινή κατανάλωση.

ΜΑΡΟΥΛΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

Το μαρούλι είναι ένα από τα πιο ευαίσθητα λαχανικά κατά την εγκυμοσύνη, καθώς μπορεί να περιέχει:

1. Υπολείμματα φυτοφαρμάκων (ιδιαίτερα αν δεν είναι βιολογικό).
2. Βακτήρια και παράσιτα όπως το Toxoplasma gondii, η Listeria monocytogenes και η E. coli, που μπορούν να προκαλέσουν επιπλοκές στην εγκυμοσύνη.

Ακολουθήστε αυτά τα βήματα για να μειώσετε τους κινδύνους:

1: ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΦΥΛΛΩΝ

• Τα εξωτερικά φύλλα του μαρουλιού συσσωρεύουν περισσότερα φυτοφάρμακα και βρωμιά. Πετάξτε τα.

2: ΔΙΑΛΥΜΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ ΣΟΔΑΣ

• Γεμίστε ένα μπολ με νερό και 1 κουταλιά της σούπας μαγειρική σόδα ανά λίτρο νερού.
• Μουλιάστε το μαρούλι για 10-15 λεπτά. Αυτό βοηθά στη μείωση των φυτοφαρμάκων.

3: ΞΕΠΛΥΜΑ ΜΕ ΑΦΘΟΝΟ ΝΕΡΟ

• Ξεπλύνετε τα φύλλα καλά κάτω από τρεχούμενο νερό για να απομακρύνετε τα υπολείμματα.

4: ΔΙΑΛΥΜΑ ΞΥΔΙΟΥ

• Για να σκοτώσετε τυχόν παράσιτα και βακτήρια, μπορείτε να το μουλιάσετε για 5-10 λεπτά σε διάλυμα 1 μέρους ξυδιού προς 3 μέρη νερού 
• Ξεπλύνετε ξανά με νερό.

5: ΣΤΕΓΝΩΜΑ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ

• Στραγγίστε το καλά και στεγνώστε το με χαρτί κουζίνας ή σε σαλατιέρα με περιστροφή.
• Φυλάξτε το σε καθαρό δοχείο στο ψυγείο.

---

ΜΑΡΟΥΛΙ ΕΚΤΟΣ ΣΠΙΤΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ;

Γενικά, καλό είναι να αποφεύγετε σαλάτες με ωμά λαχανικά από εστιατόρια ή fast food. Δεν μπορείτε να γνωρίζετε αν έχουν πλυθεί σωστά ή αν έχουν επιμολυνθεί από μη αποστειρωμένες επιφάνειες. Εάν θέλετε να φάτε σαλάτα έξω: Επιλέξτε εστιατόρια που εμπιστεύεστε για την καθαριότητα τους. Ρωτήστε αν πλένουν καλά τα λαχανικά με απολυμαντικά διαλύματα.
Προτιμήστε μαγειρεμένα λαχανικά ή βρασμένες σαλάτες για περισσότερη ασφάλεια.

• Στο σπίτι, πλύνετε το μαρούλι με μαγειρική σόδα και ξύδι(διαβάστε αναλυτικά παραπάνω ) για να μειώσετε φυτοφάρμακα και τοξόπλασμα.
• Εκτός σπιτιού, καλό είναι να αποφεύγετε τις ωμές σαλάτες λόγω πιθανής επιμόλυνσης.
• Βιολογικό μαρούλι είναι προτιμότερο, αλλά πάλι χρειάζεται σωστό πλύσιμο.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:

Στον επίλογο αυτού του εκτενούς θέματος και άρθρου, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η διαδικασία για την εξασφάλιση της ασφαλούς κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών ξεκινά από την κατάλληλη επιλογή τους. Προτιμούμε τα τοπικά και εποχιακά προϊόντα, ενώ για τα φρούτα και τα λαχανικά που προέρχονται εκτός ΕΕ, επιλέγουμε βιολογικά προϊόντα, ειδικά αν ανήκουν στη λίστα του EFSA ή του Dirty Dozen. Αυτά τα προϊόντα, λόγω του υψηλότερου κινδύνου για φυτοφάρμακα, πρέπει να καταναλώνονται με περισσότερη προσοχή και να ακολουθούμε τις σωστές πρακτικές καθαρισμού.

Ο σωστός καθαρισμός των φρούτων και λαχανικών είναι απαραίτητος για την απομάκρυνση των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και μικροβίων. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει το τρίψιμο των προϊόντων κάτω από τρεχούμενο φιλτραρισμένο νερό, ακολουθούμενο από μια σειρά συνδυαστικών μεθόδων, όπως το μούλιασμα σε διάλυμα κορν φλάουρ, σόδας και ένα διάλυμα ξυδιού, λεμονιού και αλατιού, βήμα-βήμα. Κάθε μία από αυτές τις μεθόδους συμβάλλει στην απομάκρυνση των επικίνδυνων ουσιών, μειώνοντας σημαντικά την έκθεση σε αυτά.

Μετά τον καθαρισμό, είναι σημαντικό να στεγνώσουμε τα φρούτα και τα λαχανικά με καθαρές πετσέτες και να τα αποθηκεύσουμε σωστά, ώστε να διατηρηθεί η ποιότητά τους και να μειωθεί ο κίνδυνος ανάπτυξης μικροοργανισμών.

Συνεπώς, η καλή ενημέρωση για τη λίστα του EFSA και το Dirty Dozen είναι απαραίτητη. Εάν είναι δυνατόν, επιλέγουμε τα βιολογικά προϊόντα ή, εάν επιλέξουμε συμβατικά, περιορίζουμε την κατανάλωσή τους και ακολουθούμε όλα τα βήματα του συνδυαστικού καθαρισμού που αναλύθηκαν παραπάνω.

Αν και καμία μέθοδος καθαρισμού δεν εγγυάται την πλήρη απομάκρυνση των φυτοφαρμάκων, με σωστό προγραμματισμό και εφαρμογή αυτών των πρακτικών, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά την έκθεση σε αυτές τις επιβλαβείς ουσίες, οι οποίες σχετίζονται με σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος, οι καρδιοαγγειακές παθήσεις και οι νεφρικές διαταραχές.

ΠΗΓΕΣ

ΜΕΛΕΤΕΣ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ :

Alreshoodi, F. M., Alsuliman, B., Alotaibi, N. M., Althobaiti, A., Mukhtar, L. E., Alsaleh, S., Alajlan, A. A., Alakeel, S. I., Alshabrmi, F. M., Sarwar, T., & Alajel, S. M. (2024). Impact of Various Washing Protocols on the Mitigation of Escherichia coli Contamination in Raw Salad Vegetables. Microorganisms, 12(10), 2103. 

Kilonzo-Nthenge, A., Chen, F.-C., & Godwin, S. L. (2006). Efficacy of home washing methods in controlling surface microbial contamination on fresh produce. Journal of Food Protection, 69(2), 330-337. 

Yang, S.-J., Mun, S., Kim, H. J., Han, S. J., Kim, D. W., Cho, B.-S., Kim, A. G., & Park, D. W. (2022). Effectiveness of Different Washing Strategies on Pesticide Residue Removal: The First Comparative Study on Leafy Vegetables. PMC9498324. 

Rahman, M. M., Azad, M. O. K., Uddain, J., Adnan, M., Ali, M. C., Al-Mujahidy, S. M. J., Roni, M. Z. K., Rahman, M. S., Islam, M. J., Rahman, M. H., Choi, K. Y., & Naznin, M. T. (2021). Microbial Quality Assessment and Efficacy of Low-Cost Disinfectants on Fresh Fruits and Vegetables Collected from Urban Areas of Dhaka, Bangladesh. Foods, 10(6), 1325. 

Suyabatmaz, A. M., Yakar, Y. (2025). The effect of different washing methods assisted by ultrasound on the removal of cypermethrin and spirotetramat residues in apples. Acta Chromatographica, 37(1), 10.1556/1326.2024.01271. 

Wang, W., Song, J.-W., Jeong, S.-H., Jung, J.-H., Seo, J.-S., & Kim, J.-H. (2025). Dissipation of Four Typical Insecticides on Strawberries and Effects of Different Household Washing Methods. Acta Chromatographica, 37(1), 1-10. 

Wu, Y., An, Q., Li, D., Wu, J., & Pan, C. (2019). Comparison of different home/commercial washing strategies for ten typical pesticide residue removal effects in kumquat, spinach and cucumber. Environmental Science and Pollution Research, 26(18), 18328-18338. 

Kałużewicz, A., Głowacka, A., Głowacki, A., Włodarczyk, M., Krzyżaniak, M., & Rój, E. (2022). Effect of water technologies on pesticide residues in strawberries. Environmental Science and Pollution Research, 29(48), 72550–72563. 

Yang, S.-J., Mun, S., Kim, H. J., Han, S. J., Kim, D. W., Cho, B.-S., Kim, A. G., & Park, D. W. (2023). Effectiveness of Different Washing Strategies on Pesticide Residue Removal: The First Comparative Study on Leafy Vegetables. Foods, 12(9), 2023. Available at: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9498324.

Efficacy of Household and Commercial Washing Agents in Removing the Pesticide Thiabendazole Residues from Fruits Xinyi Du 1 , Lauren Ho 1 , Sisheng Li 1 , Jeffery Doherty 1 2 , Junghak Lee 2 , John M Clark 2 , Lili He 1 3 Affiliations expand PMID: 39856984 PMCID: PMC11764615 DOI: 10.3390/foods14020318 Abstract

Zhou, L., Guo, Y., Zhang, Y., Liu, H., & Wang, L. (2022). Effect of ultrasound-assisted cleaning on pesticide removal and quality improvement of vine leaves. Foods, 11(24), 3922. 
Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9808015

Zhao, Y., Zhang, L., Wang, R., & Feng, H. (2022). Use of Ultrasonic Cleaning Technology in the Whole Process of Fruit and Vegetable Processing. Foods, 11(18), 2800. https://doi.org/10.3390/foods11182800
Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9498452

Lee, D. W., Yang, S.-J., Mun, S., Kim, H. J., Han, S. J., Kim, D. W., Cho, B.-S., & Kim, A. G. (2022). Effectiveness of Different Washing Strategies on Pesticide Residue Removal: The First Comparative Study on Leafy Vegetables. Foods, 11(18), 2916. 
Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9498324

Berg, K., Rodriguez, B. L., Burchfiel, C. M., Curb, J. D., Lyu, L. C., Marcus, E. B., & Masaki, K. H. (2019). Association Between Occupational Exposure to Pesticides and Cardiovascular Disease Incidence: The Kuakini Honolulu Heart Program. Journal of the American Heart Association, 8(19), e012569. https://doi.org/10.1161/JAHA.119.012569

Gerken, J., Vincent, G. T., Zapata, D., Barron, I. G., & Zapata, I. (2024). Comprehensive assessment of pesticide use patterns and increased cancer risk. Frontiers in Cancer Control and Society, 4, Article 1368086. 

Wan, E.-T., Darssan, D., Karatela, S., Reid, S. A., & Osborne, N. J. (2021). Association of Pesticides and Kidney Function among Adults in the US Population 2001–2010. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(19), 10249. 

Heinrich Böll Foundation, Friends of the Earth Germany, & Le Monde Diplomatique. (2025). The Growing Threat of Pesticide Use: Environmental, Agricultural, and Public Health Impacts. Presented at the Berlin Conference on Pesticides and Sustainability.

Zapata, I. (2025). Impact of Pesticide Use on the Risk of Six Types of Cancer. Frontiers in Cancer Control and Society.

Mohamed, M. E., Abdel-Aziz, S. M., & Hassan, N. H. (2022). Efficacy of some washing solutions for removal of pesticide residues in lettuce. Beni-Suef University Journal of Basic and Applied Sciences, 11, 143, 1–10. 

Entani, E., Asai, M., Tsujihata, S., Tsukamoto, Y., & Ohta, M. (1998). Antibacterial action of vinegar against food-borne pathogenic bacteria including Escherichia coli O157:H7. Journal of Food Protection, 61(8), 953–959. 

García-Gimeno, R. M., Hervás-Martínez, C., & Zurera-Cosano, G. (2007). Reducing Listeria monocytogenes and Salmonella enterica serovar Enteritidis populations in mayonnaise and salad dressings. Journal of Food Protection, 70(5), 1088–1094. 

Mun, S., Yang, S.-J., Kim, H. J., Han, S. J., Kim, D. W., Cho, B.-S., Kim, A. G., & Park, D. W. (2022). Effectiveness of Different Washing Strategies on Pesticide Residue Removal: The First Comparative Study on Leafy Vegetables. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(19), 12345.​

Patil, S. S., & Jadhav, S. B. (2019). Efficacy of lemon juice as a natural disinfectant for decontamination of fruits and vegetables. International Journal of Ayurveda and Pharma Research, 7(5), 1-5.​

Smith, J. S., & Jackson, L. E. (2018). Antimicrobial properties of citrus extracts against foodborne pathogens. Food Control, 85, 1-7.​

“Effectiveness of Salt Solutions in Removing Pesticides and Bacteria from Fruits and Vegetables”
Author(s). (2017). Effectiveness of salt solutions in removing pesticides and bacteria from fruits and vegetables. Food Control, 78, 276-282. 

“Comparative Study of Salt Solutions and Other Methods for Pesticide Removal in Fruits and Vegetables”
Author(s). (2015). Comparative study of salt solutions and other methods for pesticide removal in fruits and vegetables. International Journal of Food Science & Technology, 50(8), 1809-1816. 

“Effect of Salt and Vinegar Solutions on Pesticide Residues in Vegetables”
Author(s). (2020). Effect of salt and vinegar solutions on pesticide residues in vegetables. Food Research International, 134, 109235. 

Du, X., Ho, L., Li, S., Doherty, J., Lee, J., Clark, J. M., & He, L. (2025). Efficacy of Household and Commercial Washing Agents in Removing the Pesticide Thiabendazole Residues from Fruits. Foods, 14(2), 318.

Cabrera, L. C., Di Piazza, G., Dujardin, B., Marchese, E., & Medina Pastor, P. (2024). The 2022 European Union report on pesticide residues in food. European Food Safety Authority (EFSA).

Environmental Working Group (EWG). (2024). Dirty Dozen 2024: The 12 most contaminated fruits and vegetables. Retrieved from https://www.ewg.org/foodnews/dirty-dozen.php